Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (Dehb) Nedir?

Çocuğunuz bir etkinliğe odaklanmakta güçlük çekiyor mu? Ya da çocuğunuzun birçok davranışının dürtüsel olduğunu düşünüyor musunuz? Çocuğunuzun hayatında birden fazla alanda bu semptomların sorunlara neden olması, DEHB gibi nörodavranışsal bir bozukluğa işaret edebilir.

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), milyonlarca çocuğu etkileyen ve sıklıkla yetişkinlikte de devam eden kronik bir durumdur. DEHB; dikkati sürdürme zorluğu, hiperaktivite ve dürtüsel davranış gibi kalıcı sorunların kombinasyonudur.

DEHB olan çocuklar düşük benlik saygısı, okul kaygısı, sorunlu ilişkiler ve okulda düşük performans ile mücadele edebilirler. Belirtiler bazen yaşla birlikte azalır. Bazı insanlar ise asla DEHB semptomlarını tamamen aşamaz ama başarılı olmak için kendilerine yeni yollar bulabilir.

DEHB’nin olumlu yanları var mıdır?

DEHB’nin olumlu yanları var mıdır?

DEHB’li kişiler iyi bir yönlendirmeyle sahip oldukları özellikleri olumlu şekilde kullanmayı başarabilirler. Thomas Edison, Benjamin Franklin, Albert Einstein, Ernest Hemingway ve Dustin Hoffman gibi isimler DEHB oldukları kabul edilen başarılı ünlülerdir. DEHB sahibi kişilerin genellikle enerjik, yaratıcı, cana yakın, hoşgörülü (Bu bazen olması gerekenden fazla olabilir.), esnek, espritüel, risk almaktan çekinmeyen (Zarar verici düzeyde olabilir.) oldukları gözlemlenir. DEHB sahibi kişiler, bu özelliklerini olumlu şekilde kullanmayı öğrenebilirler.

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Belirtileri Nelerdir?

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun (DEHB) 2 tür davranışsal belirtisi vardır:
• Dikkatsizlik (Konsantrasyon ve odaklanma zorluğu)
• Hiperaktivite ve dürtüsellik

DEHB'li birçok insanın bu iki kategoriye giren sorunları vardır. Ancak bu sorunlar herkeste aynı şekilde görülmez. Örneğin bu durumdaki her 10 kişiden 2 ila 3'ü; hiperaktivite veya dürtüsellikle değil, konsantre olma ve odaklanma ile ilgili sorunlar yaşar.

DEHB aynı zamanda dikkat eksikliği bozukluğu (ADD) olarak da bilinir. ADD bazen fark edilmeyebilir çünkü semptomlar belirgin olmayabilir.

DEHB, erkeklerde kızlardan daha sık ortaya çıkabilir. Kızların yalnızca dikkatsizlik belirtileri gösterme olasılığı daha yüksektir ve DEHB belirtilerini daha belirgin hâle getiren zorlayıcı davranışlar gösterme olasılıkları daha düşüktür. Bu durum DEHB'si olan kızlara bazı durumlarda teşhis koymanın zor olabileceği anlamına gelir.

Çocuklarda ve Gençlerde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Belirtileri

Çocuklarda ve gençlerde DEHB belirtileri genellikle 6 yaşından önce fark edilir. Bu belirtiler, evde ve okulda ya da farklı bir ortamda ortaya çıkabilir.

Çocuklarda hem dikkatsizlik hem de hiperaktivite ve dürtüsellik belirtileri görülebilir ya da bu tür davranışlardan sadece 1 tanesinin belirtileri de görülebilir.

dehb-r2.jpg?

DEHB’nin olumlu yanları var mıdır?

DEHB’li kişiler iyi bir yönlendirmeyle sahip oldukları özellikleri olumlu şekilde kullanmayı başarabilirler. Thomas Edison, Benjamin Franklin, Albert Einstein, Ernest Hemingway ve Dustin Hoffman gibi isimler DEHB oldukları kabul edilen başarılı ünlülerdir. DEHB sahibi kişilerin genellikle enerjik, yaratıcı, cana yakın, hoşgörülü (Bu bazen olması gerekenden fazla olabilir.), esnek, espritüel, risk almaktan çekinmeyen (Zarar verici düzeyde olabilir.) oldukları gözlemlenir. DEHB sahibi kişiler, bu özelliklerini olumlu şekilde kullanmayı öğrenebilirler.

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Belirtileri Nelerdir?

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun (DEHB) 2 tür davranışsal belirtisi vardır:
• Dikkatsizlik (Konsantrasyon ve odaklanma zorluğu)
• Hiperaktivite ve dürtüsellik

DEHB'li birçok insanın bu iki kategoriye giren sorunları vardır. Ancak bu sorunlar herkeste aynı şekilde görülmez. Örneğin bu durumdaki her 10 kişiden 2 ila 3'ü; hiperaktivite veya dürtüsellikle değil, konsantre olma ve odaklanma ile ilgili sorunlar yaşar.

DEHB aynı zamanda dikkat eksikliği bozukluğu (ADD) olarak da bilinir. ADD bazen fark edilmeyebilir çünkü semptomlar belirgin olmayabilir.

DEHB, erkeklerde kızlardan daha sık ortaya çıkabilir. Kızların yalnızca dikkatsizlik belirtileri gösterme olasılığı daha yüksektir ve DEHB belirtilerini daha belirgin hâle getiren zorlayıcı davranışlar gösterme olasılıkları daha düşüktür. Bu durum DEHB'si olan kızlara bazı durumlarda teşhis koymanın zor olabileceği anlamına gelir.

Çocuklarda ve Gençlerde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Belirtileri

Çocuklarda ve gençlerde DEHB belirtileri genellikle 6 yaşından önce fark edilir. Bu belirtiler, evde ve okulda ya da farklı bir ortamda ortaya çıkabilir.

Çocuklarda hem dikkatsizlik hem de hiperaktivite ve dürtüsellik belirtileri görülebilir ya da bu tür davranışlardan sadece 1 tanesinin belirtileri de görülebilir.

Dikkatsizlik (Konsantrasyon ve odaklanma güçlüğü)

Dikkatsizlik (Konsantrasyon ve odaklanma güçlüğü):

Dikkatsizliğin ana belirtileri şunlardır:

  • Dikkat süresinin kısa olması ve kolayca dikkatin dağılması
  • Dikkatsizce hatalar yapmak (Örneğin okul ödevlerinde)
  • Unutkanlık, bir şeyleri kaybetmek
  • Sıkıcı veya zaman alıcı görevleri tamamlayamamak
  • Talimatları dinlemekte ve uygulamakta güçlük
  • Aktivite veya görevleri sürekli değiştirme isteği
  • Görevleri organize etmekte zorluk çekmek

Hiperaktivite ve Dürtüsellik:

Hiperaktivite ve dürtüselliğin ana belirtileri şunlardır:

  • Özellikle sakin veya sessiz ortamlarda hareketsiz oturamamak
  • Sürekli kıpır kıpır olmak
  • Görevlere konsantre olamamak
  • Aşırı fiziksel hareket ihtiyacı
  • Aşırı konuşmak
  • Sırasını bekleyememek
  • Düşünmeden hareket etmek
  • Konuşmaları kesmek
  • Tehlike hissinin olmaması

Bu belirtiler çocuğun hayatında, okulunda başarısız olma, diğer çocuklar ve yetişkinlerle sosyal etkileşimde sıkıntı yaşama ve disiplin sorunları gibi önemli sorunlara neden olabilir.

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunun (DEHB) Tedavisi Var mı? DEHB İlaçsız Tedavi Edilir mi?

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunun (DEHB) Tedavisi Var mı? DEHB İlaçsız Tedavi Edilir mi?

Bir çocuğa dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) teşhisi koyulduğunda ebeveynler genellikle çocukları için hangi tedavinin doğru olduğu konusunda endişe duyarlar. DEHB doğru tedavi ile yönetilebilir. Pek çok tedavi seçeneği vardır ve hangisinin en iyi sonuç verdiği çocuğa ve aileye göre değişir. En iyi seçeneği bulmak için ebeveynlerin, çocuklarının yaşamına dâhil olan diğer kişilerle (sağlık hizmeti sağlayıcıları, terapistler, öğretmenler ve diğer aile üyeleri) birlikte hareket etmesi gerekir.

Bu rahatsızlık, tedavi edilmezse ileriki dönemlerde daha ciddi problemlerin yaşanmasına neden olur. Eğer çocuğunuzun dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğuna sahip olduğunu düşünüyorsanız onu bir çocuk psikiyatristine götürmeniz gerekmektedir. Teşhis; sahip olduğunuz öykü, çocuğunuzun davranışları ve klinik olarak yapılan muayenelerden sonra konur. Bunun yanı sıra yapılan bazı testler doğrudan tanı konmasını sağlamasa da tanının pekiştirilmesine ve tedavinin yönlendirilmesine yardımcı olur.

Tedavi “psikoeğitim” olarak adlandırılan ve aileye ve çocuğa bu hastalıkla nasıl mücadele edileceğinin öğretildiği bir süreçle başlar. Bu eğitim, hastalıkla başa çıkmayı kolaylaştırır.

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) için tedavi türleri şunları içerir:

  • Ebeveynler için eğitim de dâhil olmak üzere davranış terapisi
  • İlaçlar

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) için tedavi önerilerini yaşlara göre şu şekilde özetleyebiliriz:

  • 6 yaşından küçük DEHB'li çocuklar için, Amerikan Pediatri Akademisi (AAP), ilaç denenmeden önce ilk tedavi yöntemi olarak davranış yönetimi konusunda ebeveyn eğitimini önermektedir.
  • 6-12 yaş arasındaki ve ergenlik dönemindeki çocuklar için ilaç tedavisinin yanı sıra ailelere ve çocuğa davranış terapisi eğitimi önerilmektedir.
  • Okullar da her yaş grubu için tedavinin bir parçası olmalıdır.

İyi bir tedavi planı, tedavinin çocuğun davranışına yardımcı olup olmadığını ve ne kadar yardımcı olduğunu yakından izlemenizi sağlar. Bu tedavi planını yakinen izlemeniz, gerektiğinde değişiklikler yapabilmenizi sağlayacaktır.

Ebeveyn Eğitimini İçeren Davranış Terapisi

Ebeveyn Eğitimini İçeren Davranış Terapisi

DEHB çocuğun sadece dikkatini toplama ya da okulda hareketsiz oturma kabiliyetini etkilemekle kalmaz, aynı zamanda aile ve diğer çocuklarla olan ilişkilerini de etkiler. DEHB olan çocuklar genellikle başkaları için çok yıkıcı olabilecek davranışlar sergilerler. Davranış terapisi, bu davranışların azaltılmasına yardımcı olabilecek bir tedavi seçeneğidir. Tanı konur konmaz davranış terapisine başlamak genellikle faydalıdır.

Davranış terapisinin amacı; olumlu davranışları öğrenmek, güçlendirmek ve istenmeyen davranışları ortadan kaldırmaktır.

Peki, Sen Ne Kadar Dikkatlisin?

Dikkat eksikliği zaman zaman herkesin yaşayabileceği bir durumdur. Bu nedenle çocuğunuza bu etiketi yapıştırmadan önce onu çok iyi gözlemlemelisiniz. Her dikkat eksikliği DEHB değildir.

Gündelik hayatta dikkat, sorumlulukların kolayca yerine getirilmesi açısından oldukça önemlidir. Dikkatimizi toplamak, bir şeyleri öğrenmemizi de kolaylaştırır. Dikkatimizi geliştirmek yaşamımızı da geliştirmemizi sağlar.

Dikkat dağınıklığının giderilmesi herkesin yaşamının kalitesini artırması açısından gereklidir. Bir öğrenci dikkatini toplamayı öğrendiğinde anda kalmayı daha iyi başaracaktır. Bu da çocuğun dersi derste öğrenmesini sağlar.

Peki sen ne kadar dikkatlisin? Bunu öğrenmenin tek bir yolu var!
Dikkatinizi ölçmek için hazırladığımız teste ücretsiz olarak hemen katılabilirsiniz.

Dikkat Testine Katıl